Kujawiak jest tańcem, który podobnie jak krakowiak czy mazur wziął swoją nazwę od ziemi, na której się zrodził – z Kujaw. Jako taniec towarzyski na drodze swej ewolucji wywędrował z chłopskich chat do środowisk dworskich i mieszczańskich, gdzie przeobrażała się i rozwijała jego pierwotna regionalna forma. Najbardziej charakterystyczną cechą kujawiaka jest spokojny, płynny ruch wirowy pary tanecznej zjednoczonej z innymi parami. Zgodnie z charakterem muzyki w ruchu tanecznym nie obserwujemy momentów skocznych ani też zamaszystych. Ruch ma raczej charakter poważny i powściągliwy.
Ten najwolniejszy z polskich tańców narodowych występuje w parze z najszybszym – oberkiem. Spośród wszystkich tańców narodowych tradycyjny oberek najbardziej reprezentował środowisko wiejskie i zachował do dziś najwięcej elementów ludowych. Muzyka oberka jest żywa, skoczna, ognista. Kolberg opisując oberka wspomina, że „..obertasa owego tańczą (…) z hołubcami, wybijaniem i przytupywaniem podków lub napiętków, a nawet niekiedy z przysiadaniem do ziemi”. Oberek jest tańcem hałaśliwym i najbardziej żywiołowym spośród wszystkich polskich tańców
